Araştırmalarımda, birden fazla faktörün etkisini aynı anda değerlendirmem gerektiğinde sıkça başvurduğum yöntemlerden biri iki faktörlü ANOVA’dır. Özellikle ilişkisiz ölçümlerle (yani her bir gözlemin yalnızca bir kez ölçüldüğü durumlarda) yapılan analizlerde, faktörlerin bağımlı değişken üzerindeki ana etkilerini ve birbirleriyle olan etkileşimlerini anlamak için oldukça güçlü bir tekniktir. Aşağıdaki görselde, bu yöntemin varsayımlarını, temel mantığını ve SPSS’te nasıl uygulandığını özetledim. Bu sayfayı kendi derslerimde ve danışmanlık süreçlerimde sıkça kullanıyorum.
Benim için istatistiksel yöntemler, yalnızca sayısal sonuçlar üretmekten çok daha fazlasıdır; doğru soruları, doğru yöntemle ele almanın yoludur. İki faktörlü ANOVA da bu açıdan çok yönlü bir araçtır. Eğer siz de farklı değişkenlerin bireysel ve etkileşimli etkilerini test etmek istiyorsanız, bu görselde özetlediğim ilkeleri ve adımları yol haritası olarak kullanabilirsiniz. Benzer içerikleri paylaşmaya devam edeceğim; takipte kalın.
Doç. Dr. Fatma Betül KURNAZ