Araştırma sürecinde en sık sorulan sorulardan biri şudur: “Hangi istatistiksel yöntemle ilerlemeliyim?” Eğer araştırmanızda birden fazla değişken arasında neden-sonuç ilişkilerini test etmek istiyorsanız, özellikle de bu ilişkilerden bazıları dolaylı yollarla gerçekleşiyorsa, path analizi oldukça güçlü bir araçtır. Aşağıdaki görselde, path analizinin ne olduğunu, hangi durumlarda kullanılabileceğini ve etkili bir araştırma tasarımı için nelere dikkat edilmesi gerektiğini özetlemeye çalıştım. Özellikle kuramsal modeli olan araştırmalarda bu teknik analitik anlamda sizi oldukça güçlendirebilir.
Path analizi, sadece bir istatistiksel teknik değil; aynı zamanda kuramsal düşünceyi sayısal modele dönüştürmenin bir yoludur. Elinizdeki verinin uygunluğu kadar, kurduğunuz modelin anlamlılığı da analizinizin kalitesini belirler. Doğrudan ve dolaylı etkileri test etmek, yalnızca sonuca ulaşmak değil; sürecin doğasını anlamaktır. Eğer araştırmanızın haritasını çizecekseniz, hangi yolların nereye çıktığını bilerek çizmenizi öneririm 🙂
Doç. Dr. Fatma Betül KURNAZ