Yapısal Eşitlik Modeli (YEM), kulağa karmaşık gelen ama anlamaya başladıkça heyecan verici hâle gelen bir analiz yaklaşımıdır. Bu yönteme dair en büyük kafa karışıklıklarından biri, teknik terimlerin çok fazla ve birbirine benzer olmasıdır. “Recursive model”, “nonrecursive model”, “path analysis”, “toplam etki” gibi kavramlar ilk bakışta göz korkutabilir. Bu görselde, öğrencilerimle en çok konuştuğum temel YEM kavramlarını kısa, açık ve örnekli bir dille açıklamaya çalıştım.
Bu kavramları tanımak, yalnızca analiz yaparken değil; literatür tararken, tez yazarken ya da bir makaleyi yorumlarken de işinize yarar. Özellikle YEM kullanmaya yeni başlayan araştırmacılar için bu sözlük tarzı notların, anlamlandırma sürecini kolaylaştırdığını yıllardır gözlemliyorum. Unutmayın: Ne kadar iyi model kurarsanız kurun, modelin kavramsal zeminini anlamadan yaptığınız her analiz eksik kalır. Bilginin dilini öğrenmek, anlamanın ilk adımıdır. Linkini bıraktığım videoyu izlemeyi unutmayın.
Doç. Dr. Fatma Betül KURNAZ