Akademik çalışmaların değeri, yalnızca nitelikli araştırmalar yapmakla değil, aynı zamanda bu üretimi uluslararası düzeyde görünür kılmakla ölçülür. Uluslararası hakemli dergilerde yayın yapabilmek, titiz bir araştırma sürecinin yanı sıra, çalışmanın etkili bir şekilde sunulmasını da gerektirir. Bu noktada, bilimsel yazım sürecine stratejik ve profesyonel bir yaklaşım benimsemek kritik önem taşır. Aşağıda, Brennan’ın “100 Research Rules of the Game” başlıklı makalesinden derlenen öneriler yer almaktadır. Bu ilkeler, araştırmacıların akademik yazım sürecini daha verimli ve sistematik bir şekilde yönetmelerine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Araştırmanızın Görselliğini ve Okunabilirliğini Artırın
- Metninizde tablolara ve diyagramlara yer verin. Bunları numaralandırıp, açıklamalarını doğru bir biçimde yazın.
- Diğer başarılı akademik çalışmalardaki tablo ve diyagramları inceleyerek kendi çalışmalarınıza uyarlayın.
- Tablo ve diyagramların metinden bağımsız ve kolay anlaşılabilir olmasını sağlayın.
- Uzun cümleleri bölerek kısa ve net cümleler kurun; bu, metninizin okunabilirliğini artırır.
- Gereksiz kelimeleri çıkararak anlamı net ve açık ifadeler kullanın.
- Akademik yazınızı konuşma dilinden uzak biçimde kaleme alın.
Net ve Etkili Bir Dil Kullanımı Benimseyin
- Karmaşık kelimeler yerine basit ve net kelimeler tercih edin.
- Yazım ve dilbilgisi hatalarını en aza indirerek profesyonel bir metin oluşturun.
- Yazım araçlarını kullanarak metninizi kontrol edin ancak her zaman kendi gözleminizi de ekleyin.
- Geçmiş çalışmalardan bahsederken geniş zaman kullanın; ancak kendi çalışmanızın geçmiş detaylarını aktarırken geçmiş zaman tercih edin.
- Aktif (etken) dil kullanarak metninizi daha akıcı ve etkili hale getirin.
Akademik İşbirliği ve Etik İlkelerine Uyun
- Akademik ağınızı genişletmek ve öğrenmek için hakemlik görevlerini kabul edin ancak yalnızca saygın dergileri tercih edin.
- Ortak yazarlık yaparak çalışmanızı güçlendirin. Özellikle ana dili İngilizce olan yazarlarla çalışmak avantaj sağlayabilir.
- Ortak yazarlarınızla uyum içinde ve organize biçimde çalışarak verimli sonuçlar alın.
- Katkı sağlamadığınız durumlarda, isminizi çalışmaya eklemekten kaçının.
- Çalışmalarınıza gerçek katkı sağlamayan kişileri yazar listesine dahil etmeyin ve bu konuda etik ilkelere sadık kalın.
- Bilimsel etik değerlere uymayan “yırtıcı ortak yazarlardan” uzak durarak akademik itibarınızı koruyun.
Araştırma Süreci ve Yöntemle İlgili İlkeler
- Araştırma sorularını ve varsayımlarını net bir şekilde ifade et. Okuyucunun tahmin yürütmesine gerek kalmasın.
- Soruların ve hipotezlerin ölçülebilir olmasına dikkat et. Kavramların tanımlanabilir ve ölçülebilir olması gerekir.
- Yöntem seçimini, soruların doğasına uygun yap. Yöntem, soruları test edebilecek güçte olmalı.
- Yöntemini ayrıntılı açıkla. Bir başkası senin çalışmanı kolaylıkla tekrar edebilmeli.
- Veri toplarken tarafsız ol. Sonuçları etkileyebilecek önyargılardan ve yöntemlerden uzak dur.
- Kavramsal bir sıçrama yap. Araştırmanı daha soyut ve genellenebilir bir düzeye taşı.
Analiz ve Yazım Sürecine Dair İlkeler
- Analiz sürecini ayrıntılı anlat. Verileri nasıl analiz ettiğini açıkça yaz.
- Bulgularını genelleştirirken bağlamını göz önünde bulundur. Geniş bakış açılarıyla tartış.
- Bulgularındaki şaşırtıcı detayları öne çıkar. Beklenmedik sonuçlar dikkat çeker.
- Yazma sürecine odaklan ve yazmaya zaman ayır. Dağılmadan üretmek önemlidir.
- Hızlı yaz, düzenli düzelt. Yazım süreci kadar düzenleme süreci de belirleyicidir.
- Uluslararası okuyucuyu göz önünde bulundur. Kültürel bağlamdan bağımsız, sade bir dil kullan.
Anlatı ve Kurguyla İlgili İlkeler
- Hikâyeni etkileyici bir biçimde anlat. Araştırmanı bir hikâye gibi sun, okuyucuyu içine çek.
- Başlığın, metnini açıkça yansıtsın. Kısa, öz ve akılda kalıcı başlıklar tercih et.
- Anlaşılır yaz. Lisans öğrencisi bile okuduğunda ne dediğini anlayabilmeli.
- Uzun cümlelerden kaçın. Kısa, net ve doğrudan cümleler tercih et.
- Giriş kısmını dikkatle hazırla. Konuya genel bir çerçeveyle gir, okuyucuyu yönlendir.
- Yazının başı güçlü olmalı. Giriş paragrafı okuyucuyu içine çekmeli ama konuyu dağınık bırakmamalı.
Yapısal ve Biçimsel Konulara Dair İlkeler
- Hikâyeyi doğru noktadan başlat. Çok geriden başlamamak ya da detaylarda kaybolmamak önemli.
- Yazını profesyonelce hazırla. Dil bilgisi ve yazım hatalarına dikkat et.
- Mantıklı bir yapı kur. Metnin akışı okuyucuyu zorlamadan ilerlemeli.
- Başlık ve alt başlıkları dikkatle seç. Okuyucunun metni kolayca tarayabilmesini sağla.
- Taslak bile olsa, metnin profesyonel görünmesini sağla. Dergilerin yazım kurallarına uygun ol.
- Otomatik biçimlendirmelere güvenme. Belgenin görünümünü kendin kontrol et, sık sık yedekle
Bu öneriler, yalnızca yayın sürecini kolaylaştırmakla kalmaz; aynı zamanda bilimsel bilginin paylaşılmasında etik, açık ve etkili bir yaklaşım geliştirmeyi de destekler. Her öneriyi, kendi alanınıza ve çalışmanızın bağlamına göre yeniden yorumlayarak uygulayabilirsiniz. Unutmayın, iyi bir araştırma sadece ne söylediğinizle değil, nasıl söylediğinizle de değer kazanır.
Doç. Dr Fatma Betül KURNAZ
Kaynak: Brennan, N. M. (2019). 100 research rules of the game: How to make your research world class; how to successfully publish in top international refereed journals. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 32(2), 691-706.